Czym jest zachowek?

Przez admin

Obowiązująca w polskim prawie spadkowym swoboda testowania, polega na tym, iż osoba sporządzająca testament może dowolnie wskazać, kto zostanie dziedzicem. Nie jest ważne, czy będą to osoby z rodziny spadkodawcy, czy też osoby mu obce. Jednak niekiedy może dojść do naruszenia zasady ochrony najbliższej rodziny spadkodawcy. Instytucja zachowku stanowi instrument, który godzi ze sobą zarówno wolę spadkodawcy, jak i zapewnia ochronę najbliższym członkom jego rodziny.

Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę wcześniej darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu (windykacyjnego lub zwykłego), przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.

Zachowek jest więc określoną częścią majątku spadkodawcy, do którego uprawnieni są potencjalnie:

  • zstępni spadkodawcy;
  • małżonek spadkodawcy;
  • rodzice spadkodawcy.

Przy zastrzeżeniu, że dziedziczyliby oni na podstawie ustawy.
Jeżeli chodzi o zachowek dla małżonka, będzie należeć się on jedynie, gdy małżonkowie w chwili śmierci spadkodawcy pozostawali w ważnym związku małżeńskim.

Zaznaczyć należy, że zachowek nie należy się osobom, które:

  • zrzekły się dziedziczenia po zmarłym;
    • odrzuciły spadek;
  • zostały uznane za niegodne dziedziczenia;
  • na podstawie orzeczenia sądu zostały wyłączone od dziedziczenia;
  • oraz wydziedziczone.

    Spadkobierca może być uznany przez sąd za niegodnego, jeżeli:

    1. dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy;
    2. podstępem lub groźbą nakłonił spadkodawcę do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w taki sam sposób przeszkodził mu w dokonaniu jednej z tych czynności;
    3. umyślnie ukrył lub zniszczył testament spadkodawcy, podrobił lub przerobił jego testament albo świadomie skorzystał z testamentu przez inną osobę podrobionego lub przerobionego.

    Wydziedziczenie natomiast może nastąpić, jeżeli dana osoba:

    1. wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego,
    2. dopuściła się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci,
    3. uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.

    Obliczenie zachowku reguluje szereg przepisów prawa cywilnego. W pierwszej kolejności należy określić część, jaką ustala się dla każdego uprawnionego na podstawie przepisów ogólnych uregulowanych w art. 931 i nast. Kodeksu Cywilnego. Udział ten mnoży się następnie przez jedną drugą lub dwie trzecie, jeżeli uprawniony do zachowku jest osobą małoletnią albo trwale niezdolną do pracy. O małoletniości lub trwałej niezdolności do pracy decyduje stan rzeczy istniejący w chwili otwarcia spadku, czyli śmierci spadkodawcy. Tak ustalony udział stanowi podstawę do określenia wysokości zachowku. Następnie, otrzymaną część mnoży się przez czystą wartość spadku, jaką jest różnica między wysokością aktywów wchodzących w skład spadku, a wysokością długów spadkowych. Otrzymana wartość stanowi zachowek należny uprawnionemu.

    Krąg osób odpowiedzialnych za zachowek nie ogranicza się jednak do spadkobierców zmarłego, bowiem za zachowek odpowiadają również zapisobierca windykacyjny oraz osoba, na rzecz której spadkodawca dokonał darowizny.

    Roszczenia przeciwko osobie zobowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanego od spadkobiercy zapisu windykacyjnego lub darowizny przedawniają się z upływem 5 lat od otwarcia spadku.

Zostaw komentarz

Zakaz prowadzenia pojazdówStalking