Kiedy można odwołać darowiznę?

Przez admin

Darowizna jest umową, na mocy której darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego spełnienia świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku. Jej istota polega na tym, że darczyńca nie otrzymuje w zamian za swoje świadczenie jakiegokolwiek świadczenia od obdarowanego.

Jednakże może zdarzyć się, iż na skutek pewnych okoliczności zachodzących albo po stronie darczyńcy, albo w stosunkach pomiędzy darczyńcą a obdarowanym pojawi się możliwość odwołania dokonanego przysporzenia.

Wyróżnia się zasadniczo dwie takie sytuacje.

W odniesieniu do darowizny jeszcze niewykonanej jest ona uregulowana w art. 896 k.c. i pojawia się wskutek popadnięcia przez darczyńcę w niedostatek po zawarciu umowy. Ponadto uprawnienie do odwołania darowizny już wykonanej zawiera art. 898 k.c. Jako przesłankę drugiego rodzaju odwołania darowizny wskazuje się rażącą niewdzięczność obdarowanego.

Przesłanką odwołania darowizny jeszcze niewykonanej jest popadnięcie darczyńcy w niedostatek po zawarciu umowy. Niedostatkiem określa się taki stan, który charakteryzuje się niemożnością utrzymania się stosownie do usprawiedliwionych potrzeb lub niemożnością wykonania ustawowych obowiązków alimentacyjnych. Odwołanie darowizny następuje poprzez oświadczenia woli darczyńcy złożonego obdarowanemu w formie pisemnej dla celów dowodowych.

Niewdzięczność obdarowanego polega natomiast na takim jego zachowaniu względem darczyńcy, które nie daje się pogodzić z moralnym nakazem poszanowania osoby świadczącej bezpłatnie jakieś dobro. Przy ocenie natężenia tej niewdzięczności należy brać pod uwagę zarówno kryterium subiektywne (punkt widzenia samego darczyńcy), jak i kryterium obiektywne (perspektywę rozsądnego uczestnika obrotu).

Niewdzięczność przybiera stopień rażący, gdy oba kryteria łącznie pozwalają uznać dane zachowanie się obdarowanego względem darczyńcy za szczególnie naganne.

Przesłankami do uznania, że zachowanie obdarowanego cechuje się rażącą niewdzięcznością, uznaje się taki stan rzeczy, w którym:

czyn lub zaniechanie musi być wymierzony bezpośrednio, lub pośrednio w darczyńcę;

zarówno działanie, jak i zaniechanie musi być rażącym naruszeniem norm społecznych i rodzinnych takich jak: przemoc fizyczna czy psychiczna, znęcanie się, nieudzielenie pomocy, niewypełnienie obowiązku alimentacyjnego, przemoc psychiczna, zaniedbanie, kradzież czy oszustwo.

Do odwołania darowizny uprawniony jest darczyńca oraz jego spadkobiercy. Jeśli chodzi o spadkobierców są oni uprawnieni tylko wtedy, gdy darczyńca w chwili śmierci był uprawniony do odwołania darowizny lub gdy obdarowany umyślnie spowodował śmierć darczyńcy.

Należy również zaznaczyć, że samo oświadczenie uprawnionego o odwołaniu darowizny nie przywraca pierwotnego stanu przed dokonaniem przysporzenia. Znaczy to, iż w momencie cofnięcia darowizny zobowiązuje się również obdarowanego do złożenia oświadczania o przekazaniu przedmiotu darowizny na rzecz darczyńcy.

Jeśli zaś obdarowany nie godzi się na przekazanie przedmiotów darowizny, pojawia się po stronie darczyńcy możliwość dochodzenia praw przed sądem, poprzez wytoczenie powództwa o stwierdzenia obowiązku złożenia przez obdarowanego woli co do przeniesienia własności na darczyńcę.

W przypadku darowizny wykonanej, jej odwołanie możliwe jest w ciągu roku od dnia, w którym darczyńca dowiedział się o dokonanym przez obdarowanego akcie niewdzięczności.

Darowizna niewykonana może natomiast zostać odwołana do chwili jej wykonania, czyli przekazania przedmiotu umowy.

Zostaw komentarz

Fałszywy podpisPodpisywanie ubezwłasnowolnienie