Na czym polega potrącenie wierzytelności?

Przez admin

Potrącenie jest jednym ze sposobów spełnienia świadczenia, które polega na wzajemnym umorzeniu dwóch wierzytelności. Instytucja potrącenia jest przydatna, gdyż spełnia funkcję przyspieszeniu obrotu. Efektem potrącenia jest taki stan, jaki nastąpiłby, gdyby obaj dłużnicy spełnili swoje świadczenia. Potrącenie wierzytelności następuje po złożeniu oświadczenia woli przez jedną ze stron.

Przykładowo można wskazać na sytuację, gdy A jest winny B 1000 zł z tytułu sprzedaży, zaś B powinien zapłacić A 2000 zł z tytułu pożyczki. B składa oświadczenie o potrąceniu swojej wierzytelności z wierzytelnością A, na skutek czego obie wierzytelności ulegają umorzeniu do kwoty 1000 zł, a B pozostaje do zapłaty na rzecz A 1000 zł.

W obrocie występują dwa rodzaje potrącenia: ustawowe oraz umowne.

Do potrącenia może dojść na podstawie umowy zawartej między stronami, w której ustalą one zasady dokonania potrącenia wzajemnych wierzytelności w przyszłości. W umowie tej mogą być ustalone inne warunki umożliwiające dokonanie potrącenia, niż określają to przepisy prawa cywilnego.

Potracenie ustawowe zaś, dokonuje się przez złożenie oświadczenia woli przez jedną z dwóch osób pozostających wobec siebie w pozycji dłużnika i jednocześnie wierzyciela.

Przepis art. 498 Kodeksu Cywilnego określa kilka przesłanek, których łączne spełnienie umożliwia zastosowanie tej instytucji. Są to:

  • wzajemność wierzytelności;

Występuje ona gdy strony są w stosunku do siebie jednocześnie wierzycielem i dłużnikiem. Wierzytelności które mają być przedmiotem potrącenia, mogą wynikać z różnych tytułów prawnych. Nie wyróżnia się żadnych ograniczeń w zakresie możliwości potrącania wierzytelności wzajemnie przysługującym stronom w zakresie ich pochodzenia.

  • jednorodzajowość świadczeń;

Potrąceniu mogą podlegać wierzytelności, których przedmiotem świadczenia są jednocześnie albo pieniądze albo rzeczy oznaczone tylko co do gatunku, czyli zamienne i zarazem tej samej jakości.

  • wymagalność obu wierzytelności;

Wierzytelność jest wymagalna, gdy wierzyciel może żądać spełnienia świadczenia przez dłużnika. Przyjęty jest jednak pogląd, że wymagalna musi być tylko wierzytelność potrącającego.

  • możliwość dochodzenia wierzytelności przed sądem;

Oznacza to, iż obie wierzytelności powinny być zaskarżalne. Musi więc istnieć podstawa dochodzenia ich przed sądem lub innym organem powołanym do rozpatrywania sporów.

Kiedy spełnione są wyżej wymienione przesłanki, powstaje możliwość dokonania potrącenia. Jednak dopiero złożenie oświadczenia skutkuje umorzeniem obu potrąconych wierzytelności. Następuje z chwilą dotarcia oświadczenia do adresata w taki sposób, aby ten mógł zapoznać się z jego treścią.

Zgodnie z art. 498 § 2 k.c., wierzytelności ulegają potrąceniu do wysokości niższej z nich.

Wskazać również należy, że istnieje katalog wierzytelności, które nie mogą być przedmiotem potrącenia. Zgodnie bowiem z art. 505 k.c., nie mogą być umorzone przez potrącenie:

1) wierzytelności nie ulegające zajęciu;

2) wierzytelności o dostarczenie środków utrzymania;

3) wierzytelności wynikające z czynów niedozwolonych;

4) wierzytelności, co do których potrącenie jest wyłączone przez przepisy szczególne.

Zostaw komentarz

Czy jest kradzież?Zabezpieczenie i uregulowanie kontaktów z dzieckiem