Przestępstwo niealimentacji

Przez admin

Przedmiotem ochrony przestępstwa z art. 209 § 1 Kodeksu Karnego jest prawo do zabezpieczenia materialnego osób, które nie są w stanie samodzielnie się utrzymywać oraz prawo do godnych warunków egzystencji. 

Jego sprawcą może być tylko ten, na kim ciążył obowiązek alimentacyjny wynikający z:

  • orzeczenia sądu;

  • ugody zawartej przed sądem lub innym organem;

  • umowy. 

Co do zasady ściganie sprawcy przestępstwa z art. 209 § 1 Kodeksu karnego następuje na wniosek pokrzywdzonego, czyli osoby uprawnionej do alimentów, organu pomocy społecznej lub organu podejmującego działania wobec dłużnika alimentacyjnego.

Jeżeli jednak uprawnionemu przyznano odpowiednie świadczenia rodzinne albo świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów ściganie przestępstwa niealimentacji odbywa się z urzędu.

Obowiązek alimentacyjny musi być wyrażony w określonej kwocie. Ustawodawca ogranicza więc ochronę obowiązku alimentacyjnego do świadczeń pieniężnych, nie uwzględniając tym samym tego, że na rzecz dzieci może być on wykonywany w formie osobistych starań o utrzymanie lub wychowanie uprawnionego.

Znamiona przestępstwa niealimentacji są wyczerpane gdy sprawca, który uchyla się od wykonania obowiązku alimentacyjnego. Uchylanie się nakłada obowiązek wykazania, że sprawca miał obiektywną możliwość dostarczania środków utrzymania, lecz tego nie czynił (vide: wyrok SN z 9.05.1995 r., III KRN 29/95, OSNKW 1995/9–10, poz. 64). Brak możliwości wykonania obowiązku łożenia może wynikać z tego, że sprawca był bezrobotny, nie miał prawa do zasiłku, był obłożnie chory albo wymagał kosztownego leczenia, na które musiał przeznaczyć środki, którymi dysponował. Źródłem niemożliwości świadczenia mogą być również liczne zobowiązania publicznoprawne, np. zajęcia komornicze oraz toczące się egzekucje dotyczące tych zobowiązań.

Przestępstwo niealimentacji ma miejsce, gdy:

  • łączna wysokość powstałych wskutek uchylania się zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych, gdy sprawca przez okres łącznie co najmniej 3 miesięcy nie zapłaci w całości alimentów, ale również wtedy, gdy sprawca co prawda płaci w terminie, ale kwoty mniejsze, natomiast suma zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń.

albo

  • jeśli opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynosi co najmniej 3 miesiące. Świadczenie okresowe polega na powtarzającym się regularnie, w określonych odstępach czasu obowiązku, w trakcie trwania stosunku prawnego, przy czym wielkość świadczenia nie jest z góry określona. Druga sytuacja uwzględnia nie tyle wysokość świadczenia, co okres zwłoki w jego spełnieniu. 

Obecnie narażenie na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych traktowane jest jako okoliczność kwalifikująca. Do podstawowych potrzeb życiowych należy zaliczyć takie potrzeby, które przy uwzględnieniu właściwości i warunków osobistych uprawnionego ma ten uprawniony. Nie można ograniczać się jedynie do potrzeb w postaci wyżywienia, zamieszkania, kształcenia, leczenia. Jeśli bowiem dziecko wymaga również korepetycji, leczenie czy rehabilitacji, potrzebę w tym zakresie należy uznać za podstawową.

Ustawodawca przewiduje uchylenie karalności przestępstwa muszą być spełnione dwie przesłanki.

  • Po pierwsze, sprawca musi uiścić w całości zaległe alimenty;

  • Po drugie, spłata alimentów musi nastąpić przed upływem 30 dni od dnia pierwszego przesłuchania w charakterze podejrzanego.

Za przestępstwo niealimentacji z art. 209 § 1 Kodeksu karnego przewidywane są kary: grzywny,
ograniczenia wolności oraz pozbawienia wolności do roku.

Źródło: J. Lachowski [w:] Kodeks karny. Komentarz, wyd. III, red. V. Konarska-Wrzosek, Warszawa 2020, art. 209.

Zostaw komentarz

Wpływ pandemii COVID-19 na realizację kontaktów rodzica z małoletnim dzieckiemPrzestępstwo niealimentacji 1